Nowe podejście do obszarów ONW

Obszary o niekorzystnych warunkach stanowią obecnie w Polsce blisko 56,1%. Do około  700 tysięcy gospodarstw trafia w okresie siedmiu  lat  10 miliardów złotych z tytułu wyrównania szans na ONW. Zrozumiałe jest więc zainteresowanie rolników zmianami, jakie wprowadzone będą w 2018 roku. Zmiany będą stopniowo wprowadzane od 2018 roku.

Dobór odmian zbóż najbardziej przydatnych do uprawy w gospodarstwach ekologicznych

Jednym z bardzo ważnych czynników decydujących o uzyskiwaniu wysokich i dobrych jakościowo plonów zbóż jest dobór odpowiedniej odmiany do określonych warunków glebowych i klimatycznych. W przypadku gospodarstw ekologicznych jest on jeszcze bardziej uzasadniony ze względu na pewne ograniczenia związane z możliwością  stosowana środków ochrony roślin czy nawożenia. W Krajowym rejestrze odmian jest obecnie zarejestrowanych kilkaset odmian zbóż, z czego wiele nie zostało wyhodowanych w naszym kraju. Wybór odmiany nie jest więc łatwy. Najpewniej jest stawiać na odmiany sprawdzone czyli te, które są plenne i stabilnie plonują w latach. Jednak należy pamiętać, że  nowe odmiany wnoszą duży postęp hodowlany. Szczególnie postęp dotyczy ciągłego zwiększania plenności odmian, ale również jest zauważalny w zwiększaniu odporności na porażanie przez grzyby chorobotwórcze, co ma ogromne znaczenie w uprawach ekologicznych.

Do pobrania:

Pełna treść artykułu

Podsumowanie IX edycji konkursu na najlepsze gospodarstwo ekologiczne w 2016 roku

W dniach 07 - 10 października 2016 roku odbyły się w Łodzi IX Międzynarodowe Targi Żywności Ekologicznej i Tradycyjnej NATURA FOOD. Podczas pierwszego dnia targów odbyła się ceremonia wręczenia statuetek i dyplomów wszystkim uczestnikom zgłoszonym do konkursu krajowego oraz pucharów i nagród laureatom konkursu krajowego na najlepsze gospodarstwo ekologiczne w 2016 roku. Organizatorem konkursu było Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy współpracy z Centrum Doradztwa Rolniczego Oddział w Radomiu. Nabór uczestników oraz zgłoszenia do konkursu krajowego prowadziły Ośrodki Doradztwa Rolniczego, za wyjątkiem województwa podlaskiego, które w tym roku nie zgłosiło żadnego gospodarstwa.

W wyniku weryfikacji wojewódzkie komisje konkursowe wyłoniły do etapu krajowego po jednym najlepszym gospodarstwie ekologicznym z każdej z kategorii: „ekologia-środowisko” oraz „ekologiczne gospodarstwo towarowe.
Łącznie do etapu krajowego zgłoszono 29 gospodarstw.

Gospodarstwa zgłoszone do konkursu oceniane były w dwóch kategoriach:
- ekologia - środowisko;
- gospodarstwo towarowe.

W wyniku rozstrzygnięcia przyznano razem 6 nagród w tym po 1 wyróżnieniu w obu kategoriach.
W kategorii: ekologia – środowisko:
wyróżnienie otrzymali:
Anna i Janusz Cybul - województwo lubelskie
III miejsce:
Elżbieta i Zdzisław Kobus - województwo warmińsko – mazurskie
II miejsce:
Adam Skonieczny, województwo kujawsko – pomorskie
I miejsce:
Maciej Tomczak - województwo wielkopolskie


W kategorii: gospodarstwo towarowe
Wyróżnienie:
Agnieszka Kobryń – Pietrasiewicz i Jacek Pietrasiewicz -  województwo świętokrzyskie
III miejsce:
Bożena i Sławomir Fiutka - województwo lubelskie
II miejsce:
Leszek Futyma - województwo wielkopolskie
I miejsce:
Katarzyna i Grzegorz Łaski - województwo warmińsko – mazurskie

Dyplomy i puchary Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dla finalistów krajowych w tych kategoriach wręczali: Andrzej Romaniuk – Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno –Spożywczych i Katarzyna Boczek, z-ca Dyrektora CDR w Brwinowie. Dyplomy i statuetki dla wszystkich laureatów z poszczególnych województw wręczyli Krzysztof Kielak – z-ca Dyrektora Departamentu Hodowli i Ochrony Roślin w MRiRW oraz Henryk Skórnicki – Dyrektor Centrum Doradztwa Rolniczego O/Radom.

 

Relacja z konferencji "Nauka dla praktyki - innowacyjne rozwiązania w ekologicznej produkcji rolnej"

Laureaci  konkursu na najlepsze gospodarstwo ekologiczne oraz współpracujący z nimi doradcy  zostali zaproszeni na konferencję zorganizowaną przez CDR przy udziale funduszy Sieci na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich. Łącznie wykładom przysłuchiwało się 94 gości. Wykładowcami byli naukowcy prowadzący badania i mający praktykę w produkcji ekologicznej.

Profesor dr hab.  Józef Tyburski z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego przeprowadził wykład na temat możliwości uprawy rzepaku w rolnictwie ekologicznym. Wydawałoby się, że trudno pogodzić super intensywną roślinę z ekologicznym systemem uprawy. Efekty były niezwykłe. Celem badań było wskazanie najlepszych technologii (optymalnego stopnia intensywności) uprawy rzepaku ozimego, prowadzonej w myśl zasad rolnictwa ekologicznego. Badania te są odpowiedzią na zainteresowanie ekologiczną uprawą rzepaku w Polsce w warunkach  rosnącego zainteresowania konsumentów ekologicznym olejem rzepakowym tłoczonym na zimno.  Doświadczenie polowe nad ekologiczną uprawą rzepaku ozimego założono w Zakładzie Produkcyjno-Doświadczalnym w Bałcynach k/Ostródy, na glebach II klasy, w pięciu wariantach (zmienne m.in. szerokość międzyrzędzi, ilość wysiewu, intensywność ochrony). Rzepak wysiano po 5-letniej lucernie mieszańcowej i zasilono na wiosnę gnojowicą . To zresztą jest klucz do sukcesu. Rzepak jest rośliną bardzo azotożerną. Na wytworzenie 1 tony plonu pobiera około  45 kg azotu, 22 kg fosforu(P2O5) i  40 kg potasu (K2O) . Bardzo intensywnie rośnie wiosną - od wybicia w pęd kwiatowy do kwitnienia upływa miesiąc i w tym czasie potrzebuje ogromnych ilości dostępnych składników pokarmowych. Chcąc uzyskać plon 5 ton musimy zapewnić N:P: K w ilości  225:110:200 !

Dobry przedplon i prawidłowy płodozmian to klucz do ograniczenia porażenia chorobami. Na polach nie wystąpiła kiła kapuściana, pozostałe choroby w tym mączniak i czerń krzyżowych nie sprawiały problemu.

Dzięki odpowiedniej mechanicznej uprawie chwasty były utrzymane na poziomie nie ograniczającym nadmiernie plonów  - chwasty stanowiły średnio 6,3 % biomasy w łanie (dominował perz i gwiazdnica).

Poważny problem jakim zawsze w uprawie rzepaku są szkodniki  (chowacze i słodyszek) został rozwiązany przez zastosowanie dozwolonego w rolnictwie ekologicznym preparatu Spintor. Plony były rekordowe: w zależności od wariantu od blisko 4 do ponad 6 ton z hektara. Profesor poinformował także o wynikach wdrożeń dotyczących uprawy soi w gospodarstwach ekologicznych, uzyskane zostały bardzo obiecujące wyniki.

Pani dr inż..Beata Studzińska - naukowiec, doradca i praktyk, wygłosiła ciekawy wykład na temat nowoczesnej uprawy warzyw w rolnictwie ekologicznym.  Warzywa i owoce stanowią w rolnictwie ekologicznym blisko 13% upraw - ponad 67 tys. ha z produkcją 78,6 tys. ton. Stanowią więc znaczące źródło dochodu rolników ekologicznych.

Wymogi współczesnej uprawy warzyw zawarła prelegentka w 13 punktach:
1. Preferencje rolnika, w powiązaniu z oczekiwaniami rynku
2. Znajomość wymagań uprawianych w gospodarstwie roślin
3. Nieustanne doskonalenie się w uprawie warzyw
4. Wybór stanowiska
5. Wykonanie analiz i zaplanowanie nawożenia
6. Regulacja odczynu gleby
7. Płodozmian
8. Dobór odmian
9. Odchwaszczanie
10. Nawadnianie
11. Monitoring – korzystanie z informacji o występowaniu chorób i szkodników
12. Ochrona roślin przed chorobami i szkodnikami (stosowane środki, stosowane opryskiwacze, odkażanie narzędzi i maszyn
13. Owady zapylające.

W serca rolników zapadły słowa: …dbajmy o glebę, bo jest to warsztat pracy rolnika. Uprawy się zmieniają, ale zależne są  zawsze od stanu gleby…”

Profesor dr hab.  Lidia Sas-Paszt zapoznała uczestników z badaniami prowadzonymi w Instytucie Ogrodnictwa w Skierniewicach nad pożytecznymi organizmami.

Co to są „pożyteczne mikroorganizmy”?  Te, które stale towarzyszą roślinom uprawnym i spełniają rolę wspomagającą ich wzrost i rozwój , a także ograniczające rozwój mikroorganizmów szkodliwych.  Bardzo ważną a często niedoceniana rolę pełnią grzyby mikoryzowe. Mikoryza jest to występujące powszechnie zjawisko, polegające na współżyciu korzeni lub nasion roślin naczyniowych z grzybami  i dotyczy około 85% gatunków roślin wyższych z całego świata. Większość przypadków mikoryzy dotyczy relacji przynoszącej korzyści obydwu organizmom (mutualizm). Nowe formulacje zawierające pożyteczne mikroorganizmy zostały opracowane w Instytucie Ogrodnictwa w Skierniewicach. W ramach projektu „EkoTech Produkt” wyselekcjonowano z puli mikroorganizmów charakterystycznej dla regionu Polski te, które mogą pomóc rolnikom.

Symbioza mikorytyczna umożliwia grzybom zaopatrzenie w związki organiczne, wytwarzane przez rośliny w procesie fotosyntezy. W zamian rośliny zaopatrywane są przez strzępki grzyba w związki mineralne, głównie fosforowe i azotowe. Grzyby mikorytyczne wytwarzają także hormony roślinne,  które po wniknięciu do organizmu rośliny regulują jego wzrost i rozwój. Inne substancje o charakterze antybiotyków wydzielane są przez grzyby do gleby zmniejszając prawdopodobieństwo zakażenia rośliny patogenami obecnymi w podłożu. Wydzielane związki nie chronią rośliny jedynie przed wirusami i nicieniami. Stwierdza się również wzrost odporności roślin mikorytycznych na warunki stresowe. Podwyższona odporność dotyczy skrajnych temperatur, obecności substancji toksycznych w środowisko oraz niekorzystnego pH. Z praktyki znamy przykłady mikoryzy między grzybami leśnymi i drzewami - kozaczków szukamy wśród brzóz, prawdziwków przy dębach, itp. Jednak mało wiemy o tym zjawisku w przypadku roślin uprawnych, oczywiście poza bakteriami brodawkowymi w przypadku roślin bobowatych.

Intensyfikacja rolnictwa, nawożenie mineralne, stosowanie pestycydów zaburza prawidłowy proces mikoryzy, stąd bardzo istotnym zadaniem jest jej pobudzanie. Wielką nadzieję w ograniczaniu groźnych chorób roślin pokłada się także w mikroorganizmach grzybowych, będących biopestycydami np. z rodzaju Trichoderma bardzo istotnie ogranicza rozwój szarej pleśni czy rizoktoniozy, grzyb Beauveria bassiana pasożytuje na szkodliwych owadach, Streptomyces lydicus zwalcza groźne choroby odglebowe.

Kolejnymi pożytecznymi organizmami są pożyteczne bakterie np. rozkładające celulozę, rozpuszczające związki fosforu, wiążące azot atmosferyczny czy też wzmagające rozrost korzeni. Po identyfikacji szczepów przechodzi się do  kolejnego etapu - badań wazonowych i polowych, gdzie dokonuje się wyboru najskuteczniejszych szczepów.

Pozostaje jeszcze wybór odpowiedniego nośnika dla przetrwalników -rzecz o tyle istotna, ze mamy do czynienia nie ze stabilnymi substancjami chemicznymi, ale z mikroorganizmami, które powinny się namnażać. Zły nośnik (w późniejszym etapie także warunki fizyczne) może spowodować, że mikroorganizmy po prostu obumrą. Mogą to być suche nośniki chłonne - jak węgiel brunatny, torf, trociny czy pelety, mogą być płyny, albo przypominające kawior perełki alginianu wapnia.

Dużym zainteresowaniem cieszyła się Akademia Biokuriera. Panowie Adam Turowiec i Karol Przybylak przekonywali, ze nowoczesny rynek wymaga nowoczesnych rozwiązań. Ekologiczna produkcja rolna kojarzy się słusznie  z tradycyjnym sposobem uprawy.  Faktycznie odrzuca się syntetyczną chemię, nie sili na maksymalizację plonu. Ale nie znaczy to, że rolnicy ekologiczni nie korzystają z dobrodziejstw nowoczesności. Korzystają z wydajnego, precyzyjnego sprzętu do uprawy, do mechanicznego zwalczania chwastów, co poprawia wydajność pracy i opłacalność produkcji.

Podobne podejście powinno obowiązywać w sprzedaży produktów ekologicznych -   obok naturalnych kanałów sprzedaży, takich jak sklepy ekologiczne, sklepy ze zdrową żywnością czy targi produktów regionalnych, należy zwrócić uwagę na rozwijające się, innowacyjne formy sprzedaży i reklamy, wykorzystujące możliwości internetu. W ubiegłym roku średnia kwota wydana przez Polaków na zakupy online wyniosła 1005 zł, a w bieżącym wzrośnie do 1144 zł. Na tym nie koniec, mamy przykłady z innych krajów, gdzie trend jest stały - wzrost sprzedaży poprzez internet.

Jest to szczególnie istotne dla grupy produktów premium (specjalne artykuły „z górnej półki”, droższe o wysokich/specjalnych walorach jakościowych, produkty regionalne, ekologiczne, markowe, rzadkie)  do których należy produkt ekologiczny. Kupujący to najczęściej zamożniejszy mieszkaniec dużych miast, świadomy, dobrze posługujący się komputerem i do tego często zapracowany. Drugą grupą są klienci szukający żywności funkcjonalnej, prozdrowotnej - również przeszukujący zasoby sieci aby wybrać produkt. Dla tych, coraz liczniejszych  klientów, producenci powinni otworzyć się na nowoczesny marketing internetowy.

Na temat suszy w rolnictwie polskim i metod złagodzenia jej skutków mówił Marek Krysztoforski. Zaprezentował wyniki prac grupy działania  „Woda i Rolnictwo”. Zmiany klimatu powodują  wahania temperatury i opadów, zmuszając rolników do ponownego przemyślenia strategii uprawy i  hodowli zwierząt w warunkach coraz częstszych okresowych niedoborów wody. Pierwszym krokiem aby przeciwdziałać negatywnym skutkom zmian klimatycznych na rolnictwo z powodu niedoboru wody, jest zidentyfikowanie zagrożeń, a następnie wybór środków zaradczych na  poziomie gospodarstwa.  Problem ten jest powszechny w całej Unii Europejskiej. Powołana została nawet specjalna grupa działania skoncentrowana na problemie wody i rolnictwa (EIP Focus Group „Water and Agriculture”). W pracach grupy brało udział 19 ekspertów z 12 krajów - od najbardziej zagrożonych suszą krajów śródziemnomorskich, aż po potencjalnie nie mające problemów z wodą jak Anglia czy Holandia. Udało się wynotować główne strategie dotyczące gospodarki wodą i potencjalne metody zapobiegania jej niedostatkom. 

Wśród zidentyfikowanych strategii, uprawa konserwująca i pokrycie powierzchni gleby mulczem zostały  uznane za najbardziej skuteczne dla zachowania zasobów wodnych. Biorąc pod uwagę dostępność  wody, istnieją grupy działań  mające na celu zwiększenie produkcji roślinnej:
i) wybór odmian lub gatunków o wysokiej wydajności wodnej;
ii) bardziej efektywne wykorzystanie dostępnej wody oraz
iii) w przypadku nawadniania, zwiększanie efektywność nawadniania.

W opinii rolników i doradców konferencja była udana, wiele problemów rolników uzyskało odpowiednie naświetlenie - w kuluarach właściciele gospodarstw zapraszali naukowców do współpracy i odwiedzenia ich gospodarstw.


Marek Krysztoforski

0102

INFORMACJA O ZMIANIE PRZEPISÓW W DZIAŁANIU ROLNO-ŚRODOWISKOWO-KLIMATYCZNYM ORAZ DZIAŁANIU ROLNICTWO EKOLOGICZNE

Informujemy, że w Dz.U. z 2016 r. poz. 1270 ukazała się nowelizacja rozporządzenia  w sprawie przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania „Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Zgodnie z ww. rozporządzeniami w przypadku rolników lub zarządców, którzy rozpoczęli realizację zobowiązania ekologicznego w 2015 lub 2016 roku konieczne będzie uzupełnienie dokumentów związanych z udziałem w tym działaniu.

Osoby które rozpoczęły realizację zobowiązania ekologicznego lub rolno-środowiskowo- klimatycznego w roku 2015 lub 2016 powinny, do dnia 30 września br., przesłać do odpowiednich biur powiatowych ARiMR kopie aktualnych planów działalności ekologicznej w części zawierającej:

  • dane rolnika lub zarządcy realizującego zobowiązanie ekologiczne lub rolno- środowiskowo-klimatyczne oraz jego podpis;
  • dane doradcy rolnośrodowiskowego, przy udziale którego został sporządzony plan działalności ekologicznej lub rolnośrodowiskowej, i jego podpis oraz - w przypadku gdy plan działalności rolno środowiskowej został sporządzony również przy udziale eksperta przyrodniczego - dane tego eksperta i jego podpis;
  • wykaz pakietów lub wariantów, w ramach których rolnik lub zarządca realizuje zobowiązanie ekologiczne lub rolno-środowiskowo-klimatyczne wraz z podpisem doradcy rolnośrodowiskowego, przy udziale którego został sporządzony plan działalności ekologicznej lub rolnośrodowiskowej.

Informuję, że po upływie ww. terminu ARiMR będzie zwracać się pisemnie do beneficjentów, którzy nie złożą ww. kopii dokumentów o ich uzupełnienie w ciągu 7 dni.

W roku 2017 i latach następnych obowiązek dostarczania kopii ww. części planu działalności ekologicznej lub rolnośrodowiskowej ustalono na dzień 15 lipca roku, w którym złożono wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej lub płatności ekologicznej.

Ponadto obowiązek ten będzie dotyczył beneficjentów dokonujących zmiany wykazu pakietów lub wariantów zawartego w tym planie lub tych, które rozpoczynać będą realizację działania (w tym także rolników, którzy zakończyli poprzednie zobowiązanie i nadal chcieliby uzyskiwać wsparcie w ramach PRO W 2014 - 2020).

Ponadto ww. rozporządzenie przewidują:

  • w przypadku działania „Rolnictwo ekologiczne", możliwość zaprzestania uprawy krzewów w ramach wariantów sadowniczych, po przeprowadzeniu zbioru w ostatnim roku realizacji 5-letniego zobowiązania ekologicznego z zachowaniem na tych gruntach warunków określonych w przepisach o rolnictwie ekologicznym. Ponadto, rolnik będzie musiał zawiadomić ARiMR o zamiarze zaprzestania tej uprawy najpóźniej w terminie 30 dni przed tym zaprzestaniem.
  • Wprowadzono istotną zmianę w zakresie zmniejszeń płatności po stwierdzeniu, że przekroczono dawkę azotu pochodzącego z nawozów naturalnych powyżej 170 kg/ha. Obecnie sankcja wynosi 100 %.

Ważne.

Trwają końcowe prace nad nowelizacją rozporządzenia dotyczącego „Działania rolnośrodowiskowo- klimatycznego”. Prosimy o śledzenie zmian w prawie.


Opracowanie:

Anna Litwinow